Konser İçin Ambulans ve Sağlık Ekibi Seçimi

Konser ve festivallerde sağlık planlaması, sahnede değil kuyruk alanlarında, bariyer yakınlarında, sıcaktan bunalan veya alkol etkisindeki katılımcılarda başlar. Etkili sağlık planlaması olay anında değil, organizasyonun tasarım aşamasında yapılır.

Bu rehberde konser ve festival ortamlarına özel ambulans seçimi, risk değerlendirmesi, ekip yapısı kararları, sağlık planı unsurları ve hizmet sağlayıcı değerlendirme kriterlerini detaylı olarak ele alıyoruz.

Mevzuat: Hangi Ambulans Kullanılabilir?

Sağlık Bakanlığı yönetmeliğine göre hasta nakil ambulansı sağlık tedbiri amacıyla kullanılamaz. Konserlerde yalnızca acil yardım ambulansı kullanılabilir. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

Bu ayrım konser ortamlarında özellikle kritiktir. Konser alanında bekleme ve müdahale görevi, acil yardım ambulansının fonksiyon tanımı kapsamındadır. Hasta nakil ambulansı ise yalnızca planlı transferler için ruhsatlandırılmıştır ve konser sahasında yasal olarak konumlandırılamaz. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

Acil Yardım Ambulansı Gereksinimleri

Konser Formatına Göre Risk Değerlendirmesi

Farklı konser formatları farklı risk profilleri oluşturur. Aşağıdaki tablo, risk seviyesini etkileyen faktörleri ve bunların bileşimini gösterir.

Risk Faktörleri Tablosu

Risk Seviyesine Göre Önerilen Yapı

Not: Risk seviyesi tek bir faktöre değil, faktörlerin bileşimine göre değerlendirilmelidir. Örneğin 300 kişilik kapalı akustik konser düşük riskken, 300 kişilik dış mekan gece konseri alkol servisiyle orta-yüksek riske yükselir.

Ekip Yapısı Seçimi

Standart Konser Sağlık Tedbiri

• Acil yardım ambulansı + paramedik (AABT) liderliğinde ekip
• Uygun: orta ölçekli, düşük-orta riskli etkinlikler
• Paramedik ekip; travma değerlendirmesi, temel ve ileri yaşam desteği, ilaç uygulaması ve hasta stabilizasyonu yapabilir
• 112 ile eskalasyon protokolü hazır olmalı

Doktorlu Ambulans

• Hekim liderliğinde ekip + tam donanımlı acil yardım ambulansı
• Uygun: büyük konserler (>2.000), yüksek riskli formatlar, gece programları, çok günlü festivaller
• Doktor, aktif tıbbi karar verme kapasitesi sağlar: ilaç değişikliği, klinik tablo yorumlama, hastane sevk kararı
• Anafilaksi, kardiyak arrest, ağır travma ve ısı çarpması gibi hayati senaryolarda kritik avantaj sunar

Ne Zaman Doktorlu Ambulans Tercih Edilmeli?

• Katılımcı sayısı 2.000'in üzerinde
• Alkol servisi + gece programı kombinasyonu
• Dış mekan + aşırı sıcak veya soğuk
• Genç kitle (15-25 yaş) ağırlıklı
• Fiziksel yoğunluğu yüksek müzik türleri (mosh pit, pogo)
• En yakın hastaneye ulaşım süresi 15 dakikayı aşan konumlar
• Çok günlü festival formatı

Sağlık Planı Unsurları

Konser sağlık planı aşağıdaki unsurları kapsamalıdır:

1. Ambulans Erişim Güzergahı

Ambulansın etkinlik alanına girip çıkabilmesi için bariyer, sahne ve kalabalık düzeni önceden planlanmalıdır. Konser başladıktan sonra kalabalık nedeniyle erişim güzergahı kapanırsa, müdahale süresi kritik ölçüde uzar.

• Giriş-çıkış güzergahı bariyer ve güvenlik noktalarından bağımsız olmalı
• Güzergah minimum 3,5 metre genişlikte olmalı
• Güzergah üzerinde araç parkı ve engel olmamalı
• Gece görünürlüğü için yeterli aydınlatma sağlanmalı

2. Tıbbi Müdahale Noktası (İlk Yardım İstasyonu)

Büyük konserlerde triaj ve ilk değerlendirme için ayrılmış kapalı alan, müdahale süresini ve hasta mahremiyetini iyileştirir:

• Ambulansa yakın konumda
• Temiz, aydınlık ve havalandırılmış
• Sedye, sandalye ve temel tıbbi malzeme
• Su ve soğutma/ısıtma imkanı
• Mahremiyet sağlayan kapalı alan

3. Güvenlik Koordinasyonu

Sağlık ekibi ve güvenlik personeli arasında net iletişim protokolü oluşturulmalıdır:

• Ortak telsiz kanalı veya iletişim hattı
• Sağlık acil durum işareti ve kalabalık yönetim protokolü
• Güvenlik personelinin sağlık ekibine hasta yönlendirme prosedürü
• Kalabalık açma (crowd clearance) senaryosu ve talimati

4. Eskalasyon Planı

Etkinlik ambulansının kapasitesini aşan durumlarda 112 ile koordinasyon süreci önceden planlanmalıdır:

• 112 ile iletişim kanalı ve protokol
• Toplu yaralanma senaryosu için triaj planı
• Birden fazla hasta durumunda önceliklendirme
• İkinci ambulans çağırma koşulları ve süresi

5. Nakil Hedef Hastanesi

En yakın uygun hastane önceden belirlenmiş olmalıdır:

• Acil servis kapasitesi ve uzmanlık alanı (travma, kardiyoloji)
• Güzergah ve tahmini ulaşım süresi
• Alternatif hastane seçenekleri
• Hastane acil servis ile önceden iletişim (büyük etkinliklerde)

6. İletişim Zinciri

Hizmet Sağlayıcı Seçim Kriterleri

Konser ambulansı hizmeti alırken aşağıdaki 6 soruyu yöneltmenizi öneriyoruz:

1. Sağlık Bakanlığı ruhsatı güncel mi?

Ruhsatsız veya süresi dolmuş firma ile çalışmak yasal sorumluluk doğurur. Ruhsat belgesi talep edilmelidir.

2. Ambulans acil yardım sınıfında mı?

Hasta nakil ambulansı sağlık tedbiri amacıyla kullanılamaz. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı Araç ruhsatında "acil yardım ambulansı" ibaresi kontrol edilmelidir.

3. Ekip nasıl atanıyor?

Paramedik (AABT), ATT ve hekim nitelikleri, diploma/sertifikaları sorgulanmalıdır. Etkinlik sağlık tedbiri deneyimi olan personel tercih edilmelidir.

4. Yüksek riskli senaryolarda doktorlu seçenek var mı?

Bazı firmalar yalnızca paramedik ekip sunar. Konser riski yüksekse doktorlu ambulans opsiyonunun olması önemlidir.

5. KVKK uyumlu belgelendirme ve hizmet sözleşmesi var mı?

Müdahale edilen kişilerin kişisel sağlık verilerinin korunması yasal zorunluluktur. Sözleşme, kapsam, sorumluluk ve veri işleme süreçlerini belgelemelidir.

6. Ambulans erişim güzergahları önceden planlanıyor mu?

Kaliteli bir hizmet sağlayıcı, mekan keşfi yapar veya detaylı mekan bilgisi talep eder. "Gel park et" yaklaşımı yetersizdir.

Sahne Arkası Ekip Sağlığı: İSG Zorunluluğu

Konser sağlık planlamasında sıklıkla gözden kaçan bir alan: sahne arkası. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği, prodüksiyonda çalışan teknik ekip, sahne görevlileri ve sanatçılar da İSG kapsamındadır. [2]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Sahne Arkası Sağlık Riskleri

• Yüksekten düşme: Sahne kurulum ve söküm sırasında
• Elektrik çarpması: Ses ve ışık sistemleri
• Isı maruziyeti: Sahne ışıkları altında uzun süre çalışma
• Ağır yük taşıma: Ekipman yükleme ve boşaltma
• Gürültü maruziyeti: Uzun süreli yüksek desibel

Organizatörün İSG Sorumluluğu

• Çalışanların sağlık güvenliğini sağlamak organizatörün yasal yükümlülüğüdür [2]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• Sahne arkası personeli de sağlık tedbiri kapsamına dahil edilmelidir
• Risk değerlendirmesi sahne arkasını da kapsamalıdır
• Kaza veya sağlık sorunu durumunda müdahale planı mevcut olmalıdır

Konser Türüne Göre Özel Dikkat Noktaları

Açık Hava Konserleri

• Hava durumu tahmini ve sıcaklık/soğuk senaryoları
• Su dağıtım noktaları ve soğutma alanları
• Yıldırım riski ve tahliye planı
• Zeminin ambulans geçişine uygunluğu (çim, toprak, çamur)

Kapalı Mekan Konserleri

• Havalandırma ve sıcaklık kontrolü
• Kapasite sınırının aşılmaması
• Acil çıkış güzergahları ve ambulans erişimi
• Asansör ve merdiven kapasitesi (sedye taşıma)

Çok Günlü Festivaller

• Vardiyalı sağlık ekibi planlaması
• Sabit sağlık istasyonu kurulumu
• Birden fazla ambulans konumlandırması
• Gece sağlık ekibi kapasitesi
• Kamp alanı sağlık riskleri (hijyen, alkol, uyku yoksunluğu)

Sıkça Sorulan Sorular

Küçük bir konser için de ambulans gerekir mi?

Risk profiline bağlıdır. 200 kişilik kapalı mekan akustik konserde risk düşük olabilir. Ancak dış mekan, alkol ve gece programı olan etkinliklerde katılımcı sayısı düşük olsa bile ambulans düşünülmelidir. Yasal sorumluluk organizatöre aittir.

Ne zaman doktorlu ambulans gerekir?

2.000'in üzerinde katılımcı, alkol servisi, dış mekan, 6 saatten uzun süre ve genç kitle kombinasyonunda doktorlu ambulans önerilir. Doktor, travma müdahalesi, anafilaksi yönetimi ve hızlı klinik karar kapasitesi sağlar.

Sahne arkasında da sağlık ekibi gerekir mi?

Evet. Büyük prodüksiyonlarda sanatçı ve teknik ekip için de sağlık planlaması yapılmalıdır. İSG mevzuatı gereği çalışan güvenliği organizatörün yasal sorumluluğundadır. [2]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Ambulans konser boyunca sabit mi kalır?

Bu süreçte, evet. Sözleşmede belirtilen görev süresi boyunca ambulans etkinlik alanında konumlanır. Olası hastane sevki durumunda yedek ambulans planı sözleşmede yer almalıdır.

Tıbbi müdahale noktası (ilk yardım istasyonu) zorunlu mu?

Mevzuatta belirli bir katılımcı eşiği bulunmamaktadır; ancak 500 kişinin üzerindeki konserlerde tıbbi müdahale noktası hem müdahale kalitesini hem hasta mahremiyetini önemli ölçüde artırır.

Konser iptal olursa ne olur?

İptal koşulları hizmet sözleşmesinde belirtilmelidir. Hava koşulları, güvenlik riski veya organizatör kararıyla iptal durumunda ücretlendirme sözleşme maddelerine göre belirlenir.