Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED/AED) Nasıl Kullanılır: Bystander Adımları (2026)

Hızlı Yanıt: Otomatik Eksternal Defibrilatör (Automated External Defibrillator, OED/AED), ani kalp durmasında halktan kurtarıcı tarafından 60 saniye içinde uygulanabilen ve sağkalımı katlayan tek cihazdır; cihazı aç, pedleri yapıştır, eller çekilsin analiz, önerirse şok, hemen göğüs basısına dön. Defibrilasyon her dakika geciktiğinde tanıklı ventriküler fibrilasyon kalp durmasında sağkalım yüzde 7–10 düşer [5]Kaynak: Recent advances and controversies in adult cardiopulmonary resuscitation — Postgraduate Medical Journal (PMC kimliği 2600120). 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik, 2026 sonuna kadar havalimanı, 5 bin metrekare üstü alışveriş merkezi, 10 bin koltuk üstü stadyum ve 500 üstü çalışanı bulunan iş yerlerine OED'yi zorunlu kılmış; cihazı halktan kurtarıcı statüsündeki kişinin de kullanabileceğini hukuken tanımlamıştır [1]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik — T.C. Resmî Gazete (9/12/2025, Sayı 33102)[2]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı (OED) Yönetmeliği Yayımlandı — Defibraid (yönetmelik özet, halktan kurtarıcı tanımı ve takvim). Bu rehber, kalp-akciğer canlandırması (Cardiopulmonary Resuscitation, CPR) ile birlikte sahada uygulamayı, ped yerleşimi varyasyonlarını ve hangi durumda OED kullanılmaması gerektiğini detaylandırır.

OED Nedir, Yetişkin Defibrilatöründen Farkı

Otomatik Eksternal Defibrilatör, ani kalp durmasında kalbin etkin pompalama yapamayan bir ritime — ventriküler fibrilasyon (kalp kasının düzensiz, koordine olmayan titremesi) veya nabızsız ventriküler taşikardi — girdiğini saptayıp kontrollü elektrik şoku ile sıfırlamayı amaçlar. Kalp ritmi sıfırlanır, sinüs düğümü yeniden komutu alır, dolaşım geri dönebilir. Türk Kızılay İlk Yardım Eğitim Merkezi'nin tanımı bu sadeliği yansıtır: "OED, ani kalp durması sırasında göğse yapıştırılan pedler vasıtası ile kalbe şok verilmesini sağlayan hafif, kullanımı kolay ve taşınabilir bir cihazdır" [4]Kaynak: Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) — Türk Kızılay Esenyurt İlk Yardım Eğitim Merkezi.

Avrupa Resüsitasyon Konseyi (European Resuscitation Council, ERC) 2025 Erişkin Temel Yaşam Desteği kılavuzunun açıklaması doğrudan halktan kurtarıcıyı hedefler: "Ele alınan başlıklar arasında kalp durmasının tanınması, acil sağlık servisinin uyarılması, göğüs basısı uygulanması, suni solunum, otomatik eksternal defibrilatörün nasıl kullanılacağı ve kurtarıcılar için güvenlik önlemleri yer alır" [3]Kaynak: European Resuscitation Council Guidelines 2025 Adult Basic Life Support — Resuscitation (Smyth MA, van Goor S, Hansen CM, et al.). Yani OED, hastane ortamındaki manuel defibrilatörden farklı olarak; karar vermez kullanıcı, cihaz verir. OED yalnızca "şok verilebilir ritim" tespit ederse şok hazırlar; asistoli (düz çizgi) ya da nabızsız elektriksel aktivite (PEA) gibi şok yanıtsız ritimlerde "şok önerilmiyor, göğüs basısına devam et" sesli komutu verir. Bu nedenle yanlış bir hastaya — örneğin bayılan ama nefes alan birine — OED bağlasanız bile cihaz şok hazırlamaz.

Bu mekanizma, ani kalp durmasını kalp krizinden ayırır: kalp krizi (miyokard enfarktüsü) damar tıkanıklığıdır, hasta sıklıkla bilinçlidir; ani kalp durması ise elektriksel duraksamadır ve hasta birkaç saniye içinde yere yığılır. Yetişkin göğüs ağrısı, terleme, kola yayılan rahatsızlık tablosunda kalp krizi yaklaşımı için sitedeki Kalp Krizi Belirtileri ve Hemen Yapılması Gerekenler yazısı klinik karar ağacını ayrıntılandırır; OED gerektirmeyen ama 112 çağrısı zorunlu bu tabloda asıl önlem zaman penceresi içinde anjiyografiye ulaşmaktır.

Defibrilasyon Niye Saniyelerle Yarışır

Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization, WHO) 2025 Bilgi Notu küresel rakamı şöyle koyar: "2022'de tahmini 19,8 milyon kişi kardiyovasküler hastalıklardan ölmüş olup bu küresel ölümlerin yaklaşık %32'sine karşılık gelmektedir" [6]Kaynak: Cardiovascular diseases (CVDs) — WHO Fact Sheet — World Health Organization. Bu yükün önemli bir kısmı hastane dışı ani kalp durması üzerinden gelir ve müdahale penceresi çok dardır. Postgraduate Medical Journal'da yayımlanan kapsamlı derleme rakamı net şekilde verir: "Tanıklı ventriküler fibrilasyon kalp durmasından sağkalım, kalp-akciğer canlandırması yapılmayan her dakika için yüzde 7–10 düşer" [5]Kaynak: Recent advances and controversies in adult cardiopulmonary resuscitation — Postgraduate Medical Journal (PMC kimliği 2600120). Aynı kaynak bystander göğüs basısı uygulandığında "düşüşün daha yumuşak — dakikada yüzde 3–4 — olduğunu" ekler [5]Kaynak: Recent advances and controversies in adult cardiopulmonary resuscitation — Postgraduate Medical Journal (PMC kimliği 2600120).

Pratiğe bağlayalım: 112 çağrısından sonra İstanbul gibi yoğun bir trafiğe ekibin 8–10 dakikada ulaşması beklenir. Hiçbir bystander müdahalesi yapılmadıysa o anda hasta için pencere büyük ölçüde kapanmıştır. Buna karşılık, bystander göğüs basısı + ilk 3–5 dakikada uygulanmış OED şoku, sağkalımı iki–üç katına çıkarır; Amerikan Kalp Derneği (American Heart Association, AHA) 2025 güncel verisine göre "birine kalp-akciğer canlandırması uygulayarak hayatta kalma şansını iki, hatta üç katına çıkarabilirsiniz" [7]Kaynak: CPR — Cardiopulmonary Resuscitation and Updated Guidelines 2025 — American Heart Association Newsroom. Bu çarpan AHA tarafından OED ile birleştirildiğinde daha da büyür; çünkü yalnızca göğüs basısı kanın akmasını sağlar, altta yatan ritmi düzeltmez. Düzeltme yalnızca defibrilasyon ile mümkündür.

Sonuç: ekip yola çıkarken bekleyen değil, müdahale eden olmak gerekir. Sitedeki Ambulans Beklerken Hasta Yakınları İçin Rehber yazısı, 112 çağrısı sonrası 5–15 dakikalık pencerede yakınların ekipman kullanımı ve kapı açma–yön gösterme görevlerini ayrı ayrı tarifler; OED söz konusuysa o tabloya cihazın getirilmesi de eklenir.

Yönetmelik 2026: Artık AVM, Havalimanı, Stadyum, Büyük İş Yeri

T.C. Sağlık Bakanlığı, 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete'de Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik'i yayımladı. Yönetmeliğin amacı maddesi konuyu net çerçeveler: "sağlık hizmeti sunulan yerler dışında meydana gelen ani kalp durmalarında, acil sağlık görevlileri ulaşıncaya kadar olay yerinde erken ve etkin müdahale ile meydana gelebilecek ölüm ve sakatlık riskinin azaltılması" [1]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik — T.C. Resmî Gazete (9/12/2025, Sayı 33102).

Yönetmelik üç önemli yenilik getirir:

• Halktan kurtarıcı tanımı (Madde 4): Hukuki tanım — "Sağlık meslek mensubu olmayan ancak acil bir durumda olay yerinde bulunan, tıbbi yardım gelene kadar Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) desteğiyle ilk yardım uygulamalarında bulunan kişi" — sertifika sahibi olmayan vatandaşın da OED kullanabilmesinin yasal zeminini oluşturur. Daha önce cihaz kullanımı yalnızca ilk yardımcı belgesi sahibi kişilere açıktı [9]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik (haber özeti) — Alomaliye (yönetmelik tam metin tekrarı).
• Kademeli yerleşim takvimi (EK-1): 2026 sonuna kadar havalimanları ve uçaklar; 10 bin metrekare veya 10 bin koltuk üstü stadyumlar; 5 bin metrekare üstü alışveriş merkezleri; il merkezi ve 100 bin üstü ilçe terminalleri; 800 metrekare üstü spor salonları; aynı kampüs/anda 500 ve üzeri çalışanı olan iş yerleri OED bulundurmak zorundadır. 2027'de 100 yatak üstü konaklama, 200+ çalışan kampüsleri, 10 bin metrekare üstü ibadethaneler kapsama girer; 2028'de benzin istasyonları, 100+ çalışan iş yerleri ve 1.000+ kişi kapasiteli etkinlik alanları eklenir [2]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı (OED) Yönetmeliği Yayımlandı — Defibraid (yönetmelik özet, halktan kurtarıcı tanımı ve takvim).
• OED-Net izleme: Sağlık Bakanlığı, çalışabilirlik durumu, batarya seviyesi, konum ve elektrokardiyografi (Electrocardiography, EKG) verilerini merkezî OED-Net sistemine ileten cihazları zorunlu kılar; bu, cihaz arızasının fark edilmediği "duvarda asılı ama bozuk" senaryosunu engellemeyi amaçlar [9]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik (haber özeti) — Alomaliye (yönetmelik tam metin tekrarı).

İşaretleme uluslararası standardadır: yeşil zemin üzerine kalp ve şimşek ikonu, "AED / OED" yazısı, kilitsiz dolap. Görüş alanı dışına ya da kilitli alana yerleştirme yasaklanmıştır. İstanbul Havalimanı, Sabiha Gökçen Havalimanı, M2/Marmaray istasyonları ve büyük şehir AVM'leri yönetmelik öncesinde de cihaz bulunduruyordu; yönetmelik, gönüllü uygulamayı yasal zorunluluk çerçevesine taşır.

Beş Evrensel OED Adımı

Cihaz markası ne olursa olsun (Philips HeartStart, Zoll AED Plus, Stryker LIFEPAK CR2, Defibtech Lifeline), tüm OED modelleri Avrupa Resüsitasyon Konseyi 2025'in tariflediği aynı 5 adımı izler [3]Kaynak: European Resuscitation Council Guidelines 2025 Adult Basic Life Support — Resuscitation (Smyth MA, van Goor S, Hansen CM, et al.). Bystander için adımlar şunlardır:

1. Cihazı Açın

Çoğu modelde kapağı kaldırmak ya da yeşil/sarı düğmeye bir kez basmak yeterlidir. Cihaz açılır açılmaz Türkçe sesli komutlar başlar — komutlar paniğinizi alacak şekilde tasarlanmıştır.

2. Pedleri Yapıştırın

Pedlerin üzerinde nereye yapıştırılacağı şekille çizilidir. Yetişkin için standart yerleşim anterior-anterior (ön-ön):

• Sağ ped: Köprücük kemiğinin altında, sağ üst göğüs.
• Sol ped: Sol meme ucunun yan tarafında, koltuk altına doğru, sol alt göğüs.

Hasta terli ya da ıslaksa göğsü hızlıca silin; pedler yapışmaz şokun bir kısmı yüzeyden geçer. Kıllı göğüste pedler yüzeyle temas etmez — cihaza gelen pedler kümesinden ikinci çifti açıp ilkleri tüy söker gibi çekip ikinci çifti yapıştırın. Madeni nesneleri (kolye, sutyen teli) çıkarın.

3. "Kimse Dokunmasın, Analiz Ediliyor"

Cihaz yapışkanlı pedlerden kalp ritmini okur. Bu sırada yetkililer dahil kimse hastaya dokunmamalıdır; aksi hâlde cihaz, kurtarıcının kendi nabzını analiz edebilir. Bu 5–10 saniye sürer.

4. Şok Önerirse, "Geri Çekilin" Diye Bağırın ve Düğmeye Basın

Şok önerildiğinde turuncu/kırmızı düğme yanıp söner. Hastaya kimsenin dokunmadığından emin olun (gözle çevreyi tarayın), "Herkes geri çekilsin!" diye sesli uyarı verin, düğmeye basın. Hasta hafifçe sıçrar; bu beklenen bir reflekstir.

Eğer cihaz "şok önerilmez" diyorsa, doğrudan 5. adıma geçin.

5. Hemen Göğüs Basısına Dönün

Şok sonrası ya da şok önerilmediyse hemen 30 göğüs basısı + 2 suni solunum döngüsüne geri dönün; cihazı kapatmayın, pedleri çıkarmayın. Cihaz iki dakikada bir tekrar analiz yapacak ve gerekirse yeni şok önerecektir. Yalnızca-göğüs-basısı (Hands-Only CPR) yöntemi de uygundur. Bystander göğüs basısı, hava yolu açma ve "Bak-Dinle-Hisset" değerlendirmesinin tüm adımları için sitedeki Temel Yaşam Desteği ve CPR Adımları yazısı paramedik gözüyle adım adım anlatır.

OED + CPR döngüsü, profesyonel ekip gelene kadar kesintisiz sürer. Spontan dolaşım geri dönerse (Return of Spontaneous Circulation, ROSC — hasta nefes almaya başlarsa, hareket ederse) yine pedleri çıkarmayın; cihaz analize devam etsin.

Ped Yerleşim Varyasyonları

Standart anterior-anterior yerleşim çoğu yetişkin vakası için yeterlidir. Ancak dört durumda farklılaşır:

Çocuklar (1–8 Yaş)

Mümkünse pediatrik (çocuk) ped ya da pediatrik anahtarı kullanın; cihaz enerji dozunu otomatik düşürür (yetişkin 150–200 J yerine yaklaşık 50 J). Pediatrik ped yoksa standart yetişkin pedi de uygulanabilir, ancak pedlerin birbirine değmemesi kritik — bu durumda anterior-posterior (göğüs ön + sırt ortası) yerleşimine geçin: bir pedi göğsün ortasına, diğerini iki kürek kemiği arasına sırta yapıştırın. Türk Kızılay İlk Yardım Eğitim Merkezi rehberi: "1–8 yaş arası çocuklar için çocuk (pediatrik) pedleri ve çocuk özelliği olan OED'leri kullanın; 8 yaşından büyük çocuklarda standart yetişkin OED'ler ve pedler kullanın" [4]Kaynak: Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) — Türk Kızılay Esenyurt İlk Yardım Eğitim Merkezi.

Bebek (0–1 yaş) ve küçük çocuk için ileri yaşam desteği gerekir; OED'yi yine de uygulayın, cihaz uygunsa şok önerecektir. Pediatrik temel yaşam desteği döngüsü (tek kurtarıcı 30:2 — 30 göğüs basısı + 2 suni solunum) ve yabancı cisim hava yolu tıkanıklığı tablosu, Çocuklarda Acil Durumlar yazısında bebeğe özel iki başparmak çevreleyen el tekniği ile birlikte ayrıntılandırılmıştır. Yetişkinde Heimlich manevrası uygulanan bir tıkanma vakası bilinçsizliğe ilerlerse — yani hasta yere yığılıp yanıt vermez hâle gelirse — protokol değişir: yere yatırın, 112 + OED çağırın ve göğüs basısına başlayın. Boğulma yönetiminin tam akışı için Heimlich Manevrası Nasıl Yapılır yazısı bu geçiş noktasını ele alır.

Kalp Pili veya İmplante Defibrilatörü Olan Hasta

Sol göğüs üst kadranda yaklaşık 5–6 cm'lik bir çıkıntı (cilt altında) görürseniz kalp pili ya da implante kardiyoverter-defibrilatör (Implantable Cardioverter-Defibrillator, ICD) vardır. Pedi pilin üzerine değil, en az 2,5 cm uzağına yapıştırın; gerekirse anterior-posterior yerleşime geçin. Şok cihaza zarar verebilir ama hastaya zarar vermez; defibrilasyon mutlak öncelikli müdahaledir.

Gebelik

Gebede defibrilasyon mutlak endikasyondur — annenin yaşaması bebeğin tek şansıdır. Pedler standart yerleşimde uygulanır; yalnızca büyümüş meme dokusu söz konusuysa pedlerin meme dokusu altına geldiğinden ve cilt teması yaptığından emin olun. Gebenin sağ kalçasının altına 10–15 derece dolgu (rulo havlu) konularak rahmin vena cava'ya bası yapması önlenir; bu, kan dönüşünü iyileştirir.

Islak Yüzey ve Yağmur

Hasta havuzun kenarındaysa ya da yağmur altındaysa, hastayı kuru bir alana çekin (saniye düzeyinde) ve göğsünü bir bezle silin. Pedler yapıştıktan sonra hafif yağmur sorun değildir; cihaz yalıtımlıdır. Hasta direkt suda yatıyorsa şok kurtarıcılara da iletilebilir.

OED Yokken: CPR Tek Başına Hayat Kurtarıcıdır

OED'ye ulaşamıyorsanız — ev ortamı, taksi içi, küçük iş yeri, kırsal — en güçlü silahınız göğüs basısıdır. Avrupa Resüsitasyon Konseyi 2025 protokolü açıktır: tanıklı kalp durmasında, OED gelene veya ekip ulaşana kadar yüksek kaliteli kalp-akciğer canlandırması sürdürülür [3]Kaynak: European Resuscitation Council Guidelines 2025 Adult Basic Life Support — Resuscitation (Smyth MA, van Goor S, Hansen CM, et al.). Yalnızca-göğüs-basısı (Hands-Only) tekniği, hava yolu açma deneyimi olmayan halktan kurtarıcı için tek başına etkindir; suni solunumdan kaçınma ihtiyacı (eğitimsizlik, COVID-19 sonrası mesafe alışkanlıkları, fiziksel durum) bystander oranını düşürmemelidir.

Pratik kurallar:

• Hız: Dakikada 100–120 göğüs basısı (Bee Gees'in "Stayin' Alive" ya da Türkçede Erkin Koray'ın "Şaşkın" ritmi).
• Derinlik: Erişkinde göğüs kemiğini en az 5 cm — 6 cm'i geçmeyecek şekilde — bastırın.
• Geri çekilme: Her basıştan sonra göğsün tam yükselmesine izin verin; eller göğüs kemiğinden ayrılmaz.
• Rotasyon: Yorulmadan önce — yaklaşık 2 dakikada bir — başka biriyle yer değiştirin; yorgun göğüs basısı etkisizdir.

Sertifikalı bystander iseniz 30 göğüs basısı + 2 suni solunum döngüsünü uygulayın. Yan pozisyon ile karıştırılmamalıdır: yan pozisyon, nefes alan ama bilinci kapalı hastalar içindir; nabızsız hastada yan pozisyona alma kati surette yanlıştır. İki tablonun ayrımı için sitedeki Yan Pozisyon (Recovery Position) Nasıl Uygulanır yazısı endikasyon ve kontrendikasyonları ayrı ayrı tarifler.

Hangi Tabloda OED Kullanılmaz, Hangi Tabloda Mutlaka Kullanılır

Karar sadeleşir:

İnme şüphesinde — yüz asimetrisi, kol güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu — defibrilasyon değil, hızlı nörogörüntüleme penceresi kritiktir; yaklaşık dört saatlik trombolitik penceresi, tam akış için sitedeki Felç Belirtileri ve FAST Testi yazısı kapsamına girer ve OED bu tabloda kullanılmaz.

İstanbul'da OED Konumu ve Nova Ambulans Pratiği

Yönetmelik öncesinde de İstanbul'un büyük havalimanları, Marmaray ve metro istasyonları, AVM'lerin info bankoları ve büyük spor tesisleri OED bulunduruyordu. Yönetmelik sonrası bu konumlar kayıt altına alınacak ve Sağlık Bakanlığı OED-Net haritasında halka açık olacaktır. Pratik bir adım: yaşadığınız mahalledeki en yakın AVM, metro istasyonu, spor merkezi ve havalimanı OED'sinin konumunu zihninize kaydedin. Acil durumda iki saniyelik gecikme bile sağkalım eğrisinde önemli fark yaratır.

Nova Ambulans operasyonel tarafında her sürüş aracında manuel monitör/defibrilatör (yetişkin yetişkin pedi + manuel ritim okuma) bulunur; bu cihaz OED'den farklı olarak ekibin yorumladığı manuel cihazdır. Saha pratiğinde halktan kurtarıcının duvardan indirip 1–2 dakikada bağladığı OED, Nova ekibi vardığında ekiple sorunsuz devamlılık halinde çalışmaya başlar; pedler aynı yerleşim mantığında kalır, monitör kabloları monte edilir, manuel defibrilatöre geçiş yapılır. Bu nedenle "ekip gelene kadar OED'yi sürdürmek" tek doğru yaklaşımdır — pedleri çıkarmayın, cihazı kapatmayın.

Yasal Çerçeve: Türkiye'de Halktan Kurtarıcı Korunması

Türkiye'de iyi niyetle hareket eden bystander için iki düzenleme zemin oluşturur:

• Türk Borçlar Kanunu m.49 ve devamı (yardımı yaparken zarar verme riskinin değerlendirilmesi): "olağan kişinin gösteremeyeceği bir özen" yükümlülüğü beklenmez; ihtimam göstererek hareket eden bystander zarardan sorumlu tutulmaz.
• 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete'deki yönetmelik m.4: "Halktan kurtarıcı" hukuken tanımlanmış ve OED kullanma yetkisi açıkça verilmiştir [1]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik — T.C. Resmî Gazete (9/12/2025, Sayı 33102). Daha önce tartışmalı olan "sertifikasız kişi cihazı kullanırsa hukuken sorumluluk doğar mı?" sorusu, yönetmelik sonrası açıklığa kavuşmuştur.

Hastane içi acil servis hizmetlerinin organizasyon ve sorumluluk çerçevesi de — Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ (Resmî Gazete 13/9/2022, Sayı 31952) — kalp durmasının hastane vardığında nasıl devralınacağını belirtir [8]Kaynak: Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ — T.C. Resmî Gazete (13/9/2022, Sayı 31952). Yani halktan kurtarıcı + Nova Ambulans + acil servis arasında ardışık zincir çalışır.

Sertifika ve Tazeleme

Türk Kızılay İlk Yardım Birimi, ilk yardım sertifikalarının üç yılda bir yenilenmesini önerir. OED özelinde iki saatlik kursları Türk Kızılay ve AKUT İlk Yardım Eğitim Merkezi (Sağlık Bakanlığı onaylı) verir. İş yerinde 500+ çalışan varsa 2026 sonu itibarıyla cihaz zaten bulunmak zorunda; en az iki halktan kurtarıcıyı her vardiyada hazır tutmak iyi bir idari uygulamadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yanlış bir hasta üzerinde OED kullanırsam zarar verebilir miyim?

Hayır. Otomatik Eksternal Defibrilatör cihazları yalnızca şok verilebilir ritim tespit ettiğinde — ventriküler fibrilasyon (kalp kasının düzensiz, etkili kasılma yapmayan titremesi) veya nabızsız ventriküler taşikardi — şok hazırlar; kararı cihaz verir, kullanıcı veremez. Avrupa Resüsitasyon Konseyi 2025 Erişkin Temel Yaşam Desteği kılavuzu OED'lerin "halk tarafından da kullanılması için" tasarlandığını ve sesli komutlarla yönlendirdiğini açıkça belirtir [3]Kaynak: European Resuscitation Council Guidelines 2025 Adult Basic Life Support — Resuscitation (Smyth MA, van Goor S, Hansen CM, et al.). Yetişkin yere düştüyse, yanıt vermiyorsa ve normal nefes almıyorsa cihazı çekinmeden uygulayın.

OED'yi kalp pili olan ya da gebe biri üzerinde kullanabilir miyim?

Evet — fakat ped yerleşimini değiştirin. Kalp pili (sol göğüs üst kadranda görünür çıkıntı) varsa pedi pilin üstüne değil, en az 2,5 cm altına yapıştırın; gerekirse ön-arka (sırt-göğüs ön) yerleşimine geçin. Gebede defibrilasyon mutlak endikasyondur ve gebelik anatomik olarak yetişkin protokolüne göre işler; meme bezi büyümüş hastalarda pedlerin meme dokusu altına gelmesini sağlayın. Türk Kızılay İlk Yardım Birimi referansları, 8 yaşından büyük tüm yetişkinler için yetişkin pedinin uygun olduğunu kayıt altına alır [4]Kaynak: Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) — Türk Kızılay Esenyurt İlk Yardım Eğitim Merkezi.

Çocukta OED kullanmak güvenli mi?

Evet. Türk Kızılay rehberine göre 1–8 yaş arası çocuklarda mümkünse pediatrik (çocuk) ped ya da pediatrik anahtarı bulunan cihazlar kullanılır; bunlar enerji dozunu otomatik düşürür. Çocuk pedi yoksa yetişkin pedi de kullanılabilir, ancak pedler birbirine değmemelidir — bu durumda bir pedi göğsün önüne, diğerini sırta yapıştırın. 8 yaş üstü çocuklarda standart yetişkin pedleri kullanılır [4]Kaynak: Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) — Türk Kızılay Esenyurt İlk Yardım Eğitim Merkezi. Bebek (0–1 yaş) pediatrik ileri yaşam desteği gerektirir; OED'yi yine de uygulayın, cihaz uygunsa şok önerecektir.

OED'yi alana getirmek için göğüs basısını durdurmak doğru mu?

İki kişiyseniz hayır — bir kişi göğüs basısını sürdürürken diğeri OED'yi getirir. Tek kişiyseniz Avrupa Resüsitasyon Konseyi 2025 erişkin protokolüne göre öncelik tanıklı çökmede en yakın OED'ye ulaşmaktır; tanıksız çökmede önce iki dakika kalp-akciğer canlandırması yapıp sonra cihazı arayın [3]Kaynak: European Resuscitation Council Guidelines 2025 Adult Basic Life Support — Resuscitation (Smyth MA, van Goor S, Hansen CM, et al.). Karşılaştırmalı yaklaşım için sitedeki Temel Yaşam Desteği ve CPR Adımları yazısı bystander karar ağacını ayrıntılandırır.

Türkiye'de OED'yi nereden bulabilirim?

Sağlık Bakanlığı'nın 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik kapsamında 2026 sonuna kadar havalimanları, 5 bin metrekare üzeri alışveriş merkezleri, 10 bin koltuk üstü stadyumlar, şehirler arası terminaller, 800 metrekare üzeri spor salonları ve 500 ve üzeri çalışanı bulunan iş yerleri OED bulundurmak zorundadır; 2027 ve 2028'de kapsam genişler [2]Kaynak: Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı (OED) Yönetmeliği Yayımlandı — Defibraid (yönetmelik özet, halktan kurtarıcı tanımı ve takvim). Bu noktalar dolaplarda kilitsiz, açık konumda; yeşil zemin üzerine kalp ve şimşek ikonu içeren uluslararası standartlı işaretle belirtilir.