Ambulans Gelene Kadar: Acil Durumda Yapılması Gerekenler

Ambulans gelene kadar dört şey yapın: olay yerini güvenli hâle getirin; hava yolu, solunum ve kanamayı kontrol edin (ABC); travma şüphesinde hastayı hareket ettirmeyin; bilinci açık hastayı konuşarak sakin tutun. Kişi bilinçsizse ve normal nefes almıyorsa göğüs basısına hemen başlayın 15. Hava yolu tıkanıklığında Heimlich manevrası nasıl yapılır rehberi adımları gösterir.

Bir kaza ya da ani bir rahatsızlıkta, 112'yi veya Nova Ambulans'ı aradıktan sonra geçen dakikalar kritiktir. Bu “altın dakikalar”da basit ve doğru adımlar, hayatta kalma şansını artırır 1. Dünya Sağlık Örgütü 2022 verilerine göre kardiyovasküler hastalıklar dünyada yıllık 19,8 milyon ölüme yol açıyor — küresel ölümlerin yaklaşık %32'si 8. İşte ambulanstan önce yapmanız gerekenler:

Ambulans Beklerken İlk Adımlar

Önce Güvenliği Sağlayın

Hem kendinizin hem de hastanın güvenliğini sağlamak ilk önceliğiniz olmalıdır.

• Olay Yeri Güvenliği: Eğer bir trafik kazası söz konusuysa, başka kazaları önlemek için uyarı işaretleri (reflektör vb.) koyun. Yangın veya gaz sızıntısı gibi bir tehlike varsa, hastayı dikkatlice güvenli bir alana taşıyın.
• Kişisel Korunma: Mümkünse tek kullanımlık eldiven giyerek kendinizi kan veya diğer vücut sıvılarından koruyun 1.

Hastanın Durumunu Değerlendirin (ABC)

• A (Airway - Hava Yolu): Hastanın bilinci kapalıysa, hava yolunun açık olup olmadığını kontrol edin. Ağzında yabancı bir cisim varsa temizleyin. Travma, boyun veya omurga yaralanması şüphesi yoksa başı nazikçe geriye, çeneyi yukarı doğru kaldırarak (baş geri-çene yukarı manevrası) soluk yolunu açın. Düşme, trafik kazası ya da boyun/omurga yaralanması şüphesi varsa başı eğmeyin; baş ve boynu sabit tutarak çene itme (jaw thrust) manevrasıyla hava yolunu açmaya çalışın 15.
• B (Breathing - Solunum): Hastanın nefes alıp almadığını "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle 10 saniye boyunca kontrol edin 15. Göğüs kafesinin hareketine bakın, nefes sesini dinleyin ve yanağınızda nefesini hissetmeye çalışın. Solunum yoksa, Türk Kızılay ilk yardım rehberine göre temel yaşam desteğine başlayın. Eğitimli değilseniz yalnızca göğüs basısı (sadece-el CPR'ı) uygulayın; eğitimli iseniz 30 göğüs basısı + 2 suni solunum döngüsünü sürdürün. Her iki durumda da dakikada 100-120 hızda, göğsü 5-6 cm bastırarak basıya devam edin 15.
• C (Circulation - Dolaşım): Ciddi bir kanama olup olmadığını kontrol edin. Eğer aktif bir kanama varsa, temiz bir bez veya giysi parçasıyla yaranın üzerine doğrudan ve sıkıca bastırın. Kanayan bölgeyi kalp seviyesinden yukarıda tutmaya çalışın 1.

Hastayı Hareket Ettirmeyin

Eğer bir düşme, trafik kazası veya travma şüphesi varsa, hastayı kesinlikle hareket ettirmeyin. Özellikle baş, boyun ve omurga yaralanmaları riski varsa, hastayı sabit tutmak hayati önem taşır 15. Tek istisna, hastanın bulunduğu yerde (yangın, patlama riski gibi) hayati bir tehlike olmasıdır.

Bilgi Verin ve Sakinleştirin

Hasta bilinçliyse, onunla konuşarak sakin kalmasına yardımcı olun. Kim olduğunuzu söyleyin, yardımın yolda olduğunu belirtin ve ona basit sorular sorarak bilincini açık tutmaya çalışın.

Ekibi Karşılamaya Hazırlanın

• Arayan kişinin telefonu açık ve ulaşılabilir olsun; ekip adres tarifi için sizi arayabilir.
• Açık adresi, varsa bina adını ve kat bilgisini net verin; gece ise dış ışıkları yakın.
• Mümkünse birini kapıya veya sokak başına gönderin; apartman ve site kapısını açık tutun.
• Hastanın kullandığı ilaçları, kimliğini ve varsa son tahlil ve raporlarını bir poşette hazırlayın.
• Asansörü ve koridoru sedye geçişine uygun hâle getirin, evcil hayvanları başka bir odaya alın.