Dizi ve Film Setlerinde Sağlık Güvenliği: Neden Ambulans Zorunlu?

Dizi, film ve reklam çekimleri, dışarıdan ışıltılı görünse de arka planda yoğun fiziksel çalışma ve risk barındıran ortamlardır [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr[3]Kaynak: İSGÜM – İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü — isgum.gov.tr. "Tehlikeli" iş sınıfına giren setlerde, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kapsamında sağlık tedbirlerinin alınması hayati önem taşır [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr. Organizasyon sağlık tedbiri hizmetlerimizle set güvenliğini sağlıyoruz.

Hızlı Cevap. İstanbul'da Beykoz, Ayazağa ve Güzelyalı stüdyo bölgelerinde çekim yapan prodüksiyon şirketleri, en az bir çalışan istihdam ettikleri sürece 6331 sayılı Kanun'un 4. maddesinin işverene yüklediği "çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama" yükümlülüğüne tabidir [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr. Aksiyon sahnesi, dublör çalışması, pirotehnik efekt veya 50+ kişilik ekipmanla geceli gündüzlü çekim yapılan setler "tehlikeli" iş sınıfına girer; sabit ambulans ve sahada Acil Tıp Teknisyeni (ATT)/paramedik bulundurma, risk değerlendirmesine göre güçlü biçimde önerilen ve sektörde yaygın olarak uygulanan bir tedbirdir [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr[3]Kaynak: İSGÜM – İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü — isgum.gov.tr.

İstanbul'da Set Coğrafyası: Nereler Yüksek Riskli?

Türk dizi-film sektörünün ağırlık merkezi İstanbul'dur ve setler birbirinden çok farklı risk profilleri taşır:

• Beykoz Kundura ve Beykoz Studios: Tarihi dizi (kostümlü dönem yapımları) ve sinema filmleri için ana lokasyon. Ahşap dekor, mum/kandil, kılıç koreografisi ve at sahneleri yangın ve travma riskini artırır.
• Ayazağa, Maslak, Seyrantepe çevresi: Reklam ajansları ve büyük reklam setleri burada yoğunlaşır. Açık platolarda yüksek vinç, jib, jeneratör; çevresinde yoğun trafik nedeniyle ambulans erişimi planlama gerektirir.
• Güzelyalı (Pendik) ve Tuzla aksı: Aksiyon dizilerinin çatışma, araç patlaması ve yüksekten düşme sahneleri için tercih edilir; sahile yakın açık alan ve eski endüstriyel dekorlar nedeniyle ulaşım rotası mutlaka önceden teyit edilmelidir.
• Sultanahmet, Balat, Karaköy gibi tarihi dokular: Dar sokaklar ambulans manevra süresini iki katına çıkarabilir. Reality şov ve sokak çekimlerinde kalabalık kontrolü ek bir risk faktörüdür.

Setlerde Karşılaşılan Başlıca Riskler

• Aksiyon ve dublör sahneleri: Yüksekten düşme, çarpma, kesik, kapalı travma. Kafa darbeli dublör vakalarında hızlı değerlendirme ve gerektiğinde hızlı nakil kritik önemdedir; AAFP konküzyon kılavuzları serviko-spinal yaralanmanın ve ciddi kafa travmasının dışlanması ile yakın semptom takibini önerir [5]Kaynak: AAFP Clinical Recommendations for Acute and Chronic Conditions — American Academy of Family Physicians (AAFP). Set ambulansı hizmeti bu risklere karşı sahada hazır bekler.
• Pirotehnik ve özel efekt yangınları: Dönem dizilerinde mumun devrilmesi, reklam çekiminde sis makinesi kaynaklı solunum yolu reaksiyonları, aksiyon dizilerinde kontrollü patlama hatası. Yanık ve kimyasal yaralanmalarda kanıta dayalı ilk müdahale, etken maddeden hızla uzaklaşmak ve yanık bölgesini en az 20 dakika boyunca bol, ılık akan suyla yıkamaktır [6]Kaynak: ANZCOR Guideline 9.1.3 – First Aid for Burns — Australian and New Zealand Committee on Resuscitation (ANZCOR).
• Uzun çalışma saatleri ve yorgunluk: 14-18 saat süren çekim günleri, Acil Tıp Teknisyeni'ne (ATT) bayılma ve hipoglisemi vakalarını sık yansıtır [3]Kaynak: İSGÜM – İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü — isgum.gov.tr.
• Hava koşulları: Yaz aylarında Tuzla-Pendik açık platolarında 38°C üzeri sıcaklık çarpması; kış gece çekimlerinde hipotermi ve donma riski [2]Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı – Mevzuat — T.C. Sağlık Bakanlığı.
• Ekipman kazaları: Vinç, jib, kamera dollysi ve grip ekipmanlarının düşmesi sonucu ezilme yaralanmaları [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr.
• Ani kalp olayı: 50+ yaş figüranlarda veya yüksek tansiyonlu set personelinde göğüs ağrısı; Amerikan Kalp Derneği'ne (American Heart Association, AHA) göre erken başlanan göğüs basısı (KPR) sağkalım şansını belirgin biçimde artırır, bu nedenle vakit kaybetmeden başlamak kritiktir [7]Kaynak: Starting bystander CPR within 10 minutes of cardiac arrest may improve survival — American Heart Association.

Set Risk Matrisi (Hızlı Referans)

Neden Sabit Ambulans Bulundurulmalı?

1. Anında Müdahale

Setler genellikle şehir merkezinden uzak veya trafiğin yoğun olduğu bölgelerde olabilir. Bir kaza anında dışarıdan ambulans beklemek yerine, sette hazır bekleyen tam donanımlı bir ambulans ekibi saniyeler içinde müdahale edebilir [2]Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı – Mevzuat — T.C. Sağlık Bakanlığı[4]Kaynak: Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — T.C. Sağlık Bakanlığı. İstanbul'un yoğun ilçelerinde 112 ambulans yanıt süresi sabit ambulansın sıfır metreden müdahalesiyle kıyaslanamaz.

2. Yasal Mevzuat

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Madde 4'te işverene "çalışanların sağlık ve güvenliği için her türlü tedbiri almak" yükümlülüğü getirir; Madde 6 ise işverene İSG hizmetleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme, on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde ise ek olarak diğer sağlık personeli görevlendirme yükümlülüğü getirir [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr. Madde 14 işverenin iş kazasını üç iş günü içinde SGK'ya bildirmesini emreder. Kanun, sette "ambulans" veya "revir" bulundurmayı doğrudan emretmez; sahada sabit ambulans/ATT bulundurmak, risk değerlendirmesi (Madde 4) sonucu alınan ve sektörde yaygın olan bir tedbirdir. Prodüksiyon şirketleri bu sorumluluğu genellikle özel ambulans hizmeti kiralayarak yerine getirir [1]Kaynak: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — mevzuat.gov.tr[3]Kaynak: İSGÜM – İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü — isgum.gov.tr.

3. Çalışan Motivasyonu

Sağlık güvencesinin olduğunu bilmek, oyuncuların ve set ekibinin daha güvenli ve motive çalışmasını sağlar.

Sahadan Anonim Senaryolar

Aşağıdaki vakalar Nova Ambulans set hizmetlerinde gözlemlenen senaryoların kişisel bilgileri çıkarılmış, eğitim amaçlı genelleştirilmiş özetidir.

Senaryo 1 — Tarihi dizi setinde mum yangını (Beykoz). Dönem yapımının dekorunda devrilen şamdan, kostümün eteğinde tutuştu. Sabit ambulans paramediği 30 saniye içinde alana ulaştı; II. derece yanık üst bacakta sınırlı kaldı. Soğuk su irigasyonu, steril örtü ve hızlı nakil sayesinde hasta üç gün içinde işine döndü.

İkinci vaka — Aksiyon dizisinde dublör düşmesi (Pendik). 4 metreden çatı atlama provasında dublörün ayak bileği kırıldı. Sahada immobilizasyon, IV ağrı yönetimi ve hastane öncesi hatalı pozisyonlanmanın engellenmesi sayesinde basit kapalı kırık olarak kaldı.

Üçüncü vaka — Reality şov sırasında kardiyak olay (Ayazağa). 58 yaşındaki figüran sıcakta uzun bekleme sonrası göğüs ağrısı tarif etti. Sahada EKG çekimi STEMI bulgusu gösterdi; ASA 300 mg sublingual, IV yol açıldı, hastane ile telefon koordinasyonu ile direkt kateter laboratuvarına yönlendirildi. Olay-perfüzyon süresi 38 dakika.

Nova Ambulans Set Hizmetleri

Nova Ambulans olarak prodüksiyon sektörüne özel çözümler sunuyoruz:

• Tam Donanımlı Ambulans: Acil yardım ekipmanlarına sahip araçlar.
• Deneyimli Ekip: Set ortamına aşina paramedik ve sürücüler.
• Esnek Çalışma: Gece/gündüz çekim saatlerine uyum.
• Gizlilik: Proje gizliliğine tam sadakat.

Set güvenliğini şansa bırakmayın. Sağlık tedbirleri için bizimle iletişime geçin.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Film setlerinde sağlık ekibi bulundurmak yasal zorunluluk mu?

İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına göre işveren, risk değerlendirmesine göre gerekli sağlık ve güvenlik tedbirlerini almakla yükümlüdür; tehlikeli sahnelerde sahada sağlık ekibi/ambulans standby hizmeti güçlü biçimde önerilir. 6331 sayılı Kanun belirli bir "ambulans bulundurma" zorunluluğu getirmese de, aksiyon ve dublör sahnelerinde ambulans standby hizmeti yerleşik bir sektör uygulamasıdır.

Setlerde en sık görülen sağlık sorunları nelerdir?

Uzun çalışma saatleri nedeniyle yorgunluk, ısı çarpması, düşme ve ezilme yaralanmaları, alerji reaksiyonları ve stres kaynaklı rahatsızlıklar setlerde en sık karşılaşılan sağlık sorunları arasındadır.

Organizasyon ve çekim setlerinde ambulans standby hizmeti nasıl planlanır?

Çekim takvimi, sahne risk analizi, set konumu ve katılımcı sayısına göre uygun ambulans tipi ve personel planlaması yapılır. Nova Ambulans, set süresi boyunca yerinde hazır bekleyen sağlık ekibi sunar.