Dizi ve Film Setlerinde Sağlık Güvenliği: Ambulans Neden Gerekli Olabilir?

Dizi, film ve reklam çekimleri, dışarıdan ışıltılı görünse de arka planda yoğun fiziksel çalışma ve risk barındıran ortamlardır 13. "Tehlikeli" iş sınıfına giren setlerde, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kapsamında sağlık tedbirlerinin alınması hayati önem taşır 1. Organizasyon sağlık tedbiri hizmetlerimizle set güvenliğini sağlıyoruz.

Hızlı Cevap. İstanbul'da Beykoz, Ayazağa ve Güzelyalı stüdyo bölgelerinde çekim yapan prodüksiyon şirketleri, en az bir çalışan istihdam ettikleri sürece 6331 sayılı Kanun'un 4. maddesinin işverene yüklediği "çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama" yükümlülüğüne tabidir 1. Aksiyon sahnesi, dublör çalışması, pirotehnik efekt veya kalabalık ekiple geceli gündüzlü çekim yapılan setlerde sabit ambulans ve sahada Acil Tıp Teknisyeni (ATT)/paramedik bulundurma, risk değerlendirmesine göre güçlü biçimde önerilen ve sektörde yaygın olarak uygulanan bir tedbirdir 13.

İstanbul'da Set Coğrafyası: Nereler Yüksek Riskli?

Türk dizi-film sektörünün ağırlık merkezi İstanbul'dur ve setler birbirinden çok farklı risk profilleri taşır:

• Beykoz Kundura ve Beykoz Studios: Tarihi dizi (kostümlü dönem yapımları) ve sinema filmleri için ana lokasyon. Ahşap dekor, mum/kandil, kılıç koreografisi ve at sahneleri yangın ve travma riskini artırır.
• Ayazağa, Maslak, Seyrantepe çevresi: Reklam ajansları ve büyük reklam setleri burada yoğunlaşır. Açık platolarda yüksek vinç, jib, jeneratör; çevresinde yoğun trafik nedeniyle ambulans erişimi planlama gerektirir.
• Güzelyalı (Pendik) ve Tuzla aksı: Aksiyon dizilerinin çatışma, araç patlaması ve yüksekten düşme sahneleri için tercih edilir; sahile yakın açık alan ve eski endüstriyel dekorlar nedeniyle ulaşım rotası mutlaka önceden teyit edilmelidir.
• Sultanahmet, Balat, Karaköy gibi tarihi dokular: Dar sokaklar ambulansın manevrasını zorlaştırabilir. Reality şov ve sokak çekimlerinde kalabalık kontrolü ek bir risk faktörüdür.

Setlerde Karşılaşılan Başlıca Riskler

• Aksiyon ve dublör sahneleri: Yüksekten düşme, çarpma, kesik, kapalı travma. Kafa darbeli dublör vakalarında hızlı değerlendirme ve gerektiğinde hızlı nakil kritik önemdedir; AAFP konküzyon kılavuzları serviko-spinal yaralanmanın ve ciddi kafa travmasının dışlanması ile yakın semptom takibini önerir 5. Set ambulansı hizmeti bu risklere karşı sahada hazır bekler.
• Pirotehnik ve özel efekt yangınları: Dönem dizilerinde mumun devrilmesi, reklam çekiminde sis makinesi kaynaklı solunum yolu reaksiyonları, aksiyon dizilerinde kontrollü patlama hatası. Yanık ve kimyasal yaralanmalarda kanıta dayalı ilk müdahale, etken maddeden hızla uzaklaşmak ve yanık bölgesini en az 20 dakika boyunca bol, serin (buzlu olmayan) akan suyla soğutmaktır; buz uygulanmaz 6.
• Uzun çalışma saatleri ve yorgunluk: Uzun çekim günleri yorgunluk, bayılma ve hipoglisemi riskini artırabilir.
• Hava koşulları: Yaz aylarında açık platolarda sıcak çarpması; kış gece çekimlerinde, özellikle ıslanma ve rüzgârla birlikte, vücut ısısının düşmesi (hipotermi) ve donma riski.
• Ekipman kazaları: Vinç, jib, kamera dollysi ve grip ekipmanlarının düşmesi sonucu ezilme yaralanmaları 1.
• Ani kalp olayı: 50+ yaş figüranlarda veya yüksek tansiyonlu set personelinde göğüs ağrısı kalp krizinin habercisi olabilir; hemen 112 aranmalıdır. Kişi yanıt vermiyor ve normal nefes almıyorsa bu kalp durmasıdır: Amerikan Kalp Derneği'ne (American Heart Association, AHA) göre erken başlanan göğüs basısı (KPR) sağkalım şansını artırır, bu nedenle vakit kaybetmeden başlamak kritiktir 7.