Ambulans Çağrı ve Vaka Bildirim Süreci: Çağrıdan Hastane Teslimine

Ambulans çağırmak, çoğu insan için stresli bir an olabilir. Ancak bu sürecin arka planında sistematik ve denetlenebilir bir işleyiş bulunur. 2025 yılında yürürlüğe giren Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği, özel ambulans servislerinde çağrının alınmasından hastane teslimine kadar olan her adımı ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı Bu yazıda, bir ambulans çağrısının nasıl başladığını, vakaya nasıl müdahale edildiğini ve kayıt sürecinin nasıl işlediğini adım adım açıklıyoruz.

1. Çağrının Yapılması (Madde 16)

Yönetmeliğin 16. maddesine göre ambulans çağrısı iki şekilde yapılabilir: [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

• Şahsen başvuru: Hasta veya hasta yakını, ambulans servisinin çağrı merkezine bizzat gelerek hizmet talep edebilir.
• İletişim araçlarıyla: Telefon, internet veya diğer iletişim kanalları üzerinden çağrı yapılabilir.

Nova Ambulans'a ulaşmak için 0216 339 00 39 numarasını 7/24 arayabilir veya iletişim sayfamız üzerinden talep oluşturabilirsiniz.

2. Çağrı Karşılayıcının Değerlendirmesi (Madde 17)

Yönetmeliğin 15(3). maddesinde çağrı karşılayıcının görev tanımı net biçimde verilir: "Çağrı karşılayıcı; ambulans servisine gelen çağrıları değerlendirmek ve danışman hekim koordinasyonu altında ambulansların vakaya sevkini sağlamaktan sorumludur." [3]Kaynak: Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği — Madde 15(3) Çağrı Karşılayıcı Görevleri (Mevzuat Bilgi Sistemi konsolide metin) — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi Çağrıyı alan çağrı karşılayıcı, yönetmeliğin 17. maddesi kapsamında şu adımları izler: [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

• Bilgi toplama: Arayanın kimlik bilgileri, hastanın durumu, bulunduğu konum ve özel notlar (merdiven kısıtlaması, kronik hastalık vb.) kaydedilir.
• Uygunluk değerlendirmesi: Çağrının ambulans servisinin hizmet kapsamına girip girmediği değerlendirilir.
• Ambulans türü belirleme: Hastanın durumuna göre acil yardım ambulansı, hasta nakil ambulansı veya yoğun bakım ambulansı uygun olarak belirlenir.

Kabul veya Ret

Çağrı servisin hizmet kapsamına uygunsa kabul edilir ve ambulans sevk edilir. Ancak çağrının reddedilmesi gereken durumlarda çağrı karşılayıcının önemli bir yükümlülüğü vardır: [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

• Ret halinde çağrı karşılayıcı, çağrıyı yapana talebinin nasıl karşılanması gerektiğini (örneğin 112 Acil Çağrı Merkezi veya uygun bir sağlık kuruluşu) bildirmek zorundadır (Madde 17/1). [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı
• Hasta, hiçbir koşulda bilgilendirilmeden bırakılamaz.
• Ret kararı ve verilen yönlendirme bilgisi kayıt altına alınır.

3. Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) Vaka Bildirimi (Madde 17/2)

Çağrının kabul edilmesinin ardından çağrı karşılayıcı, vakayı Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) üzerinden Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirmekle yükümlüdür. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı Yönetmeliğin tanımlar maddesinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS), "hastane öncesi acil sağlık hizmetleri ile hasta nakil hizmetlerinin yürütülmesinde kullanılan...her türlü kayıt ve işlemin yapıldığı bilişim sistemi" olarak tarif edilir [3]Kaynak: Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği — Madde 15(3) Çağrı Karşılayıcı Görevleri (Mevzuat Bilgi Sistemi konsolide metin) — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi ve sistem T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık ve Afet Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından işletilir. [4]Kaynak: Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) Projesi sayfası — T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık ve Afet Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Bu bildirim:

• Ambulansın sevk edildiği adres ve vaka bilgilerini içerir.
• Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'nin (SKKM) tüm özel ambulans hareketlerini koordine edebilmesine olanak tanır.
• Olası çakışma veya acil durum koordinasyonu için devlet ambulansları (112) ile eşzamanlı takip yapılabilmesini sağlar.

Vaka bildirimi yapmaksızın ambulans sevki, yönetmeliğe aykırıdır ve denetim sürecinde yaptırım konusu olabilir.

4. Ambulans Ekibinin Olay Yerine Ulaşması (Madde 18)

Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) bildirimi tamamlandıktan sonra ambulans ekibi olay yerine sevk edilir. Yönetmeliğin 18(1). maddesi şunu öngörür: "Hasta veya yaralının bulunduğu yere ulaşan ambulans ekibi, gerekli tıbbi acil yardımı veya nakil işlemini gerçekleştirir." [3]Kaynak: Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği — Madde 15(3) Çağrı Karşılayıcı Görevleri (Mevzuat Bilgi Sistemi konsolide metin) — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi Bu kapsamda ekibin sorumlulukları şunlardır: [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

• Olay yeri güvenliğinin değerlendirilmesi: Ekip, önce kendi ve hastanın güvenliğini sağlar.
• Hastanın değerlendirilmesi: Vital bulgular kontrol edilir, hastanın durumuna uygun ilk müdahale yapılır.
• Stabilizasyon: Nakle uygun hale getirmek için gerekli tedbirler alınır.
• Danışman hekimle iletişim: Gerektiğinde danışman hekim ile telefon veya telsiz üzerinden görüşülür ve talimat alınır.

5. Ambulans Vaka Kayıt Formu (Ek-12)

Her vaka için Ek-12 Ambulans Vaka Kayıt Formu doldurulur. Yönetmeliğin 18(4). maddesine göre bu form: [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı[3]Kaynak: Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği — Madde 15(3) Çağrı Karşılayıcı Görevleri (Mevzuat Bilgi Sistemi konsolide metin) — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi

• Ambulanstaki mobil cihaz üzerinden dijital olarak veya fiziki form olarak doldurulur; fiziki doldurulması hâlinde taranarak 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) iletilir.
• Hastanın kimlik bilgileri, vital bulguları, yapılan müdahaleler, kullanılan ilaç ve malzemeler, taşıma süreci ve teslim bilgilerini kapsar.
• Vakanın tamamlanmasının ardından 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) kaydedilmelidir.
• Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) tarafından onaylanması gerekir.

Bu kayıt sistemi, hem hasta güvenliğini hem de hizmetin denetlenebilirliğini sağlar. Eksik veya geç girilen kayıtlar denetim sürecinde sorun oluşturabilir. Türkiye Acil Tıp Derneği'nin (TATD) hastane öncesi sağlık hizmetleri programı da, çalışan profesyonellerin "eğitim ve gelişimini desteklemekte" olduğunu vurgular — kaliteli kayıt ve sevk süreci de bu eğitim altyapısının ürünüdür. [5]Kaynak: Hastane Öncesi Sağlık Hizmetleri (Pre-Hospital Health Services) — Türkiye Acil Tıp Derneği (TATD) Dünya Sağlık Örgütü, hastane öncesi araç gerecinin ülkeler arasında bir bütün halinde tasarlanmasını desteklemek için "prehospital toolkit" sunduğunu belirtir [6]Kaynak: WHO Emergency & Critical Care: prehospital toolkit description — World Health Organization; Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) bu uluslararası eğilimle aynı doğrultudadır.

6. Hasta Taşıma ve Hastaneye Teslim

Ambulans ekibi, hastayı olay yerinden en uygun sağlık kuruluşuna güvenle taşır. Bu süreçte: [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

• Hastanın durumu nakil boyunca sürekli izlenir.
• Hedef sağlık kuruluşuna önceden bilgi verilir.
• Hastane acil servisine teslim sırasında Ek-12 formundaki bilgiler hastane ekibiyle paylaşılır.
• Teslim işlemi, teslim alan sağlık personelinin kimlik bilgileri ve teslim saatiyle birlikte kayıt altına alınır.

Teslim sonrası ambulans ekibi, bir sonraki vakaya hazırlık için aracı kontrol eder ve dezenfeksiyon sürecini başlatır.

Sürecin Özet Akışı

Sıkça Sorulan Sorular

Özel ambulans çağrısı 112'den farklı mıdır?

Evet. 112, devletin acil sağlık hizmeti numarasıdır ve ücretsiz olarak aranır. Özel ambulans servisleri ise kendi çağrı merkezleri üzerinden hizmet verir. Ancak her iki durumda da vaka, Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'nin (SKKM) koordinasyonu altında Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) üzerinden takip edilir (Madde 17/2). [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

Çağrım reddedilirse ne olur?

Yönetmeliğe göre çağrı reddedilse bile çağrı karşılayıcı, çağrıyı yapana talebinin nasıl karşılanması gerektiğini — örneğin 112 Acil Çağrı Merkezi veya uygun bir sağlık kuruluşu — bildirmekle yükümlüdür (Madde 17/1). [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı Bilgilendirilmeden bırakılmanız söz konusu değildir.

Ambulans ekibi olay yerine geldikten sonra hangi bilgileri kaydeder?

Ekip, Ek-12 Ambulans Vaka Kayıt Formu kapsamında hastanın kimlik bilgilerini, vital bulgularını, yapılan tüm müdahaleleri, kullanılan ilaç ve malzemeleri, nakil sürecini ve hastaneye teslim bilgilerini kayıt altına alır. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

Vaka kaydı ne kadar sürede sisteme girilmek zorundadır?

Vakanın tamamlanmasının ardından Ek-12 formunun 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) kaydedilmesi ve Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) tarafından onaylanması zorunludur. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı

Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) nedir ve neden önemlidir?

Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM), bir ildeki tüm ambulans hareketlerini — hem kamu hem de özel — koordine eden merkezdir. [1]Kaynak: Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği (RG-8/1/2025-32776) — T.C. Sağlık Bakanlığı Özel ambulans servisleri her vakayı Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirmek zorundadır; bu sayede acil durum koordinasyonu sağlanır ve hizmetin denetlenebilirliği güvence altına alınır.

Ambulans çağırmadan önce ne bilmeliyim?

Çağrı sırasında şu bilgileri hazır bulundurmanız süreci hızlandırır: hastanın tam adresi, durumu ve şikâyetleri hakkında kısa bilgi, varsa kronik hastalık veya alerji bilgisi, bina/kat erişim detayları. Detaylı rehberimiz için Ambulans Beklerken Hasta Yakınları İçin Rehber yazımıza bakabilirsiniz.