Ambulans Çağrı ve Vaka Bildirim Süreci: Çağrıdan Hastane Teslimine
Özel ambulans çağrısının yapılmasından hastane teslimine kadar olan süreç. Çağrı değerlendirme, Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) vaka bildirimi, ambulans müdahalesi ve Ek-12 vaka kayıt formunun detayları.
- Tıbbi inceleme
- Nova Ambulans Sağlık KuruluSağlık Kurulu katkısıyla hazırlandı. Yapay zekâ destekli taslak.
- Yayın tarihi
- Son inceleme
- Okuma süresi
- 7 dk
Hızlı özet
- Çağrı Yapma: Ambulans çağrısı şahsen veya iletişim araçlarıyla yapılabilir (Madde 16).
- Vaka Bildirimi: Her vaka Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) üzerinden Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirilmek zorundadır (Madde 17/2).
- Kayıt Zorunluluğu: Ambulans vaka kayıt formu (Ek-12) 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) girilmelidir.
- Ret Durumu: Çağrı reddedilirse, çağrı karşılayıcı çağrıyı yapana talebinin nasıl karşılanması gerektiğini (örn. 112 veya uygun bir sağlık kuruluşu) bildirmek zorundadır (Madde 17/1).
Bu yazıda (9 başlık)
- 1. Çağrının Yapılması (Madde 16)
- 2. Çağrı Karşılayıcının Değerlendirmesi (Madde 17)
- 3. Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) Vaka Bildirimi (Madde 17/2)
- 4. Ambulans Ekibinin Olay Yerine Ulaşması (Madde 18)
- 5. Ambulans Vaka Kayıt Formu (Ek-12)
- 6. Hasta Taşıma ve Hastaneye Teslim
- Sürecin Özet Akışı
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynaklar
Ambulans çağırmak, çoğu insan için stresli bir an olabilir. Ancak bu sürecin arka planında sistematik ve denetlenebilir bir işleyiş bulunur. 2025 yılında yürürlüğe giren Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği, özel ambulans servislerinde çağrının alınmasından hastane teslimine kadar olan her adımı ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. 1 Bu yazıda, bir ambulans çağrısının nasıl başladığını, vakaya nasıl müdahale edildiğini ve kayıt sürecinin nasıl işlediğini adım adım açıklıyoruz.
1. Çağrının Yapılması (Madde 16)
Yönetmeliğin 16. maddesine göre ambulans çağrısı iki şekilde yapılabilir: 1
- Şahsen başvuru: Hasta veya hasta yakını, ambulans servisinin çağrı merkezine bizzat gelerek hizmet talep edebilir.
- İletişim araçlarıyla: Telefon, internet veya diğer iletişim kanalları üzerinden çağrı yapılabilir.
Nova Ambulans'a ulaşmak için 0216 339 00 39 numarasını 7/24 arayabilir veya iletişim sayfamız üzerinden talep oluşturabilirsiniz.
2. Çağrı Karşılayıcının Değerlendirmesi (Madde 17)
Yönetmeliğin 15(3). maddesinde çağrı karşılayıcının görev tanımı net biçimde verilir: "Çağrı karşılayıcı; ambulans servisine gelen çağrıları değerlendirmek ve danışman hekim koordinasyonu altında ambulansların vakaya sevkini sağlamaktan sorumludur." 1 Çağrıyı alan çağrı karşılayıcı, yönetmeliğin 17. maddesi kapsamında şu adımları izler: 1
- Bilgi toplama: Arayanın kimlik bilgileri, hastanın durumu, bulunduğu konum ve özel notlar (merdiven kısıtlaması, kronik hastalık vb.) kaydedilir.
- Uygunluk değerlendirmesi: Çağrının ambulans servisinin hizmet kapsamına girip girmediği değerlendirilir.
- Ekip yapısı belirleme: Ekip hastanın durumuna göre belirlenir; gerekiyorsa hekim eşliği planlanır.
Yönetmelik acil yardım, hasta nakil ve yoğun bakım ambulanslarını ayrı sınıflar olarak tanımlar. Nova Ambulans'ın tüm araçları yoğun bakım donanımlı Acil Yardım Ambulansıdır; hekim eşliği talep üzerine eklenir.
Kabul veya Ret
Çağrı servisin hizmet kapsamına uygunsa kabul edilir ve ambulans sevk edilir. Ancak çağrının reddedilmesi gereken durumlarda çağrı karşılayıcının önemli bir yükümlülüğü vardır: 1
- Ret halinde çağrı karşılayıcı, çağrıyı yapana talebinin nasıl karşılanması gerektiğini (örneğin 112 Acil Çağrı Merkezi veya uygun bir sağlık kuruluşu) bildirmek zorundadır (Madde 17/1). 1
- Hasta, hiçbir koşulda bilgilendirilmeden bırakılamaz.
- Ret kararı ve verilen yönlendirme bilgisi kayıt altına alınır.
3. Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) Vaka Bildirimi (Madde 17/2)
Çağrının kabul edilmesinin ardından çağrı karşılayıcı, vakayı Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) üzerinden Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirmekle yükümlüdür. 1 Yönetmeliğin tanımlar maddesinde (Madde 4/1-c) Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS), "hastane öncesi acil sağlık hizmetleri ile hasta nakil hizmetlerinin yürütülmesinde kullanılan ve Genel Müdürlükçe uygun görülen her türlü kayıt ve işlemin yapıldığı, gerekli durumlarda ilgili kurum veya kuruluşlara entegre edilebilen bilişim sistemi" olarak tarif edilir 1 ve sistem T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık ve Afet Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından işletilir. 4
Bu bildirim:
- Ambulansın sevk edildiği adres ve vaka bilgilerini içerir.
- Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'nin (SKKM) tüm özel ambulans hareketlerini koordine edebilmesine olanak tanır.
- Olası çakışma veya acil durum koordinasyonu için devlet ambulansları (112) ile eşzamanlı takip yapılabilmesini sağlar.
Vaka bildirimi yapmaksızın ambulans sevki, yönetmeliğe aykırıdır ve denetim sürecinde yaptırım konusu olabilir.
SKKM'nin görevleri ve "SKKM onayı" ifadesinin ne anlama geldiği için SKKM (Sağlık Komuta Kontrol Merkezi) nedir? yazımıza, sistemin işleyişi için ASOS (Acil Sağlık Otomasyon Sistemi) nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
4. Ambulans Ekibinin Olay Yerine Ulaşması (Madde 18)
Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) bildirimi tamamlandıktan sonra ambulans ekibi olay yerine sevk edilir. Yönetmeliğin 18(1). maddesi şunu öngörür: "Hasta veya yaralının bulunduğu yere ulaşan ambulans ekibi, gerekli tıbbi acil yardımı veya nakil işlemini gerçekleştirir." 1 Bu kapsamda ekibin sorumlulukları şunlardır: 1
- Olay yeri güvenliğinin değerlendirilmesi: Ekip, önce kendi ve hastanın güvenliğini sağlar.
- Hastanın değerlendirilmesi: Vital bulgular kontrol edilir, hastanın durumuna uygun ilk müdahale yapılır.
- Stabilizasyon: Nakle uygun hale getirmek için gerekli tedbirler alınır.
- Danışman hekimle iletişim: Gerektiğinde danışman hekim ile telefon veya telsiz üzerinden görüşülür ve talimat alınır.
Nova Ambulans'ta vaka atamasından olay yerine
Varış süresini, vaka ASOS'ta ekibimize atandığı andan ("Vaka Veriliş") ekibin olay yerine ulaştığı ana kadar ölçüyoruz. 1 Ocak – 22 Ekim 2026 arasındaki İstanbul acil vakalarında (n=287) medyan varış süresi 8 dakikadır; vakaların %80'inde ekip 15 dakika içinde olay yerine ulaşmıştır. Bu süre aramanızla değil, vakanın ekibe atanmasıyla başlar. Varış süresi konuma ve trafiğe göre değişir; aradığınızda tahmini süreyi bildiririz.
Santralimizde 24 Temmuz – 22 Ekim 2026 arasında yanıtlanan 1.902 çağrının %95'i 30 saniye içinde karşılandı; medyan bekleme süresi 6 saniyedir. (Veri tarihi: 23.10.2026)
7/24 ulaşmak için telefon: 0216 339 00 39, WhatsApp: 0549 461 34 00.
5. Ambulans Vaka Kayıt Formu (Ek-12)
Her vaka için Ek-12 Ambulans Vaka Kayıt Formu doldurulur. Yönetmeliğin 18(4). maddesine göre bu form: 1
- Ambulanstaki mobil cihaz üzerinden dijital olarak veya fiziki form olarak doldurulur; fiziki doldurulması hâlinde taranarak 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) iletilir.
- Hastanın kimlik bilgileri, vital bulguları, yapılan müdahaleler, kullanılan ilaç ve malzemeler, taşıma süreci ve teslim bilgilerini kapsar.
- Vakanın tamamlanmasının ardından 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) kaydedilmelidir.
- Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) tarafından onaylanması gerekir.
Bu kayıt sistemi, hem hasta güvenliğini hem de hizmetin denetlenebilirliğini sağlar. Eksik veya geç girilen kayıtlar denetim sürecinde sorun oluşturabilir. Türkiye Acil Tıp Derneği'nin (TATD) hastane öncesi sağlık hizmetleri programı da, çalışan profesyonellerin "eğitim ve gelişimini desteklemekte" olduğunu vurgular — kaliteli kayıt ve sevk süreci de bu eğitim altyapısının ürünüdür. 5 Dünya Sağlık Örgütü, hastane öncesi araç gerecinin ülkeler arasında bir bütün halinde tasarlanmasını desteklemek için "prehospital toolkit" sunduğunu belirtir 6; Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) bu uluslararası eğilimle aynı doğrultudadır.
6. Hasta Taşıma ve Hastaneye Teslim
Ambulans ekibi, hastayı olay yerinden en uygun sağlık kuruluşuna güvenle taşır. Bu süreçte: 1
- Hastanın durumu nakil boyunca sürekli izlenir.
- Hedef sağlık kuruluşuna önceden bilgi verilir.
- Hastane acil servisine teslim sırasında Ek-12 formundaki bilgiler hastane ekibiyle paylaşılır.
- Teslim işlemi, teslim alan sağlık personelinin kimlik bilgileri ve teslim saatiyle birlikte kayıt altına alınır.
Teslim sonrası ambulans ekibi, bir sonraki vakaya hazırlık için aracı kontrol eder ve dezenfeksiyon sürecini başlatır.
Sürecin Özet Akışı
| Adım | Açıklama | Yönetmelik Maddesi |
|---|---|---|
| Çağrı | Şahsen veya iletişim araçlarıyla yapılır | Madde 16 |
| Değerlendirme | Çağrı karşılayıcı durumu değerlendirir | Madde 17 |
| Vaka Bildirimi | Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) üzerinden Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirilir | Madde 17/2 |
| Sevk | Uygun ambulans olay yerine gönderilir | Madde 18 |
| Müdahale | Ekip hastayı değerlendirir ve stabilize eder | Madde 18 |
| Kayıt | Ek-12 formu mobil cihaz veya fiziki olarak doldurulur | Ek-12 |
| Nakil ve Teslim | Hasta en uygun hastaneye taşınır ve teslim edilir | Madde 18 |
| Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) Kaydı | 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) girilir, Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) onaylanır | Madde 18/4 |
Sıkça Sorulan Sorular
Özel ambulans çağrısı 112'den farklı mıdır?
Evet. 112, devletin acil sağlık hizmeti numarasıdır ve ücretsiz olarak aranır. Özel ambulans servisleri ise kendi çağrı merkezleri üzerinden hizmet verir. Ancak her iki durumda da vaka, Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'nin (SKKM) koordinasyonu altında Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) üzerinden takip edilir (Madde 17/2). 1
Çağrım reddedilirse ne olur?
Yönetmeliğe göre çağrı reddedilse bile çağrı karşılayıcı, çağrıyı yapana talebinin nasıl karşılanması gerektiğini — örneğin 112 Acil Çağrı Merkezi veya uygun bir sağlık kuruluşu — bildirmekle yükümlüdür (Madde 17/1). 1 Bilgilendirilmeden bırakılmanız söz konusu değildir.
Ambulans ekibi olay yerine geldikten sonra hangi bilgileri kaydeder?
Ekip, Ek-12 Ambulans Vaka Kayıt Formu kapsamında hastanın kimlik bilgilerini, vital bulgularını, yapılan tüm müdahaleleri, kullanılan ilaç ve malzemeleri, nakil sürecini ve hastaneye teslim bilgilerini kayıt altına alır. 1
Ek-12 ambulans vaka kayıt formu nedir?
Ek-12, Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği'nin ekinde yer alan ambulans vaka kayıt formudur. Ambulans ekibi vakaya ilişkin bilgileri bu forma mobil cihazdan veya fiziki olarak işler. Form 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) girilir ve SKKM tarafından onaylanır (Madde 18/4). 1
Vaka kaydı ne kadar sürede sisteme girilmek zorundadır?
Vakanın tamamlanmasının ardından Ek-12 formunun 24 saat içinde Acil Sağlık Otomasyon Sistemi'ne (ASOS) kaydedilmesi ve Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM) tarafından onaylanması zorunludur. 1
Özel ambulans vakaları neden Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirilir?
Sağlık Komuta Kontrol Merkezi (SKKM), bir ildeki tüm ambulans hareketlerini — hem kamu hem de özel — koordine eden merkezdir. 1 Özel ambulans servisleri her vakayı Sağlık Komuta Kontrol Merkezi'ne (SKKM) bildirmek zorundadır; bu sayede acil durum koordinasyonu sağlanır ve hizmetin denetlenebilirliği güvence altına alınır. SKKM'nin görevlerini SKKM nedir? yazımızda anlatıyoruz.
Ambulans çağırmadan önce ne bilmeliyim?
Çağrı sırasında şu bilgileri hazır bulundurmanız süreci hızlandırır: hastanın tam adresi, durumu ve şikâyetleri hakkında kısa bilgi, varsa kronik hastalık veya alerji bilgisi, bina/kat erişim detayları. Detaylı rehberimiz için Ambulans Beklerken Hasta Yakınları İçin Rehber yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Metindeki numaralar bu listedeki kaynaklara karşılık gelir.
- Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği — Madde 15(3) Çağrı Karşılayıcı Görevleri (Mevzuat Bilgi Sistemi konsolide metin) (yeni sekmede açılır)T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
- Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASOS) Projesi sayfası (yeni sekmede açılır)T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık ve Afet Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- Hastane Öncesi Sağlık Hizmetleri (Pre-Hospital Health Services) (yeni sekmede açılır)Türkiye Acil Tıp Derneği (TATD)
- WHO Emergency & Critical Care: prehospital toolkit description (yeni sekmede açılır)World Health Organization
Nova Ambulans Sağlık Kurulu
Acil tıp hekimleri, paramedikler ve klinik koordinatörlerden oluşan içerik kurulumuz tarafından dönem dönem incelenir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Acil durumda 112’yi veya 0216 339 00 39’u arayın.
